Verantwoord werken met AI

Factsheet Handreiking AI voor de zorgsector

Kunstmatige intelligentie (AI) krijgt een steeds grotere plek in de zorg. Het ondersteunt zorgprofessionals, verlicht administratieve taken en helpt processen slimmer inrichten. Die groei brengt ook vragen mee over veiligheid, privacy en wetgeving. Brancheorganisaties Zorg (BoZ) beantwoordt die vragen met een nieuw pakket: de Handreiking AI, een Overzicht wet- en regelgeving en een openbare factsheet.

Van wet- en regelgeving naar de praktijk

De kern bestaat uit de Verordening AI (AI Act), de AVG, de MDR en de EHDS. Daaromheen liggen aanpalende wetten zoals de WGBO en de NIS2-richtlijn, en normen zoals NEN en ISO.

Het pakket vertaalt die regelgeving vervolgens naar de dagelijkse praktijk. Het legt uit hoe je als zorgorganisatie de eisen voor een AI-systeem bepaalt, hoe je AI verantwoord gebruikt en waar aandachtspunten liggen bij inkoop, ontwikkeling, gebruik en beheer. Daarbij doorloop je de volledige levenscyclus van AI: van intake, via inkoop of ontwikkeling, naar implementatie, gebruik en beheer, met governance als doorlopende rode draad.

Vijf stappen: van wetgeving tot beheer

De openbare factsheet zet de belangrijkste stappen uit de handreiking voor je op een rij, met een kleurcode voor het karakter van elke maatregel: verplicht, verplicht bij hoog risico, of aanbevolen.

• AI-wetgeving: bepaal eerst of iets een AI-systeem is, welke risicoklasse van toepassing is en welke rol jouw organisatie zelf speelt. Het beoogd gebruik weegt hierbij zwaar: zorggerelateerd gebruik en generiek gebruik brengen een ander risico met zich mee.
• Governance & organisatie: AI-geletterdheid en transparantie zijn verplicht. Een AI-register, heldere besluitvorming en een meldproces voor incidenten zijn aanbevolen, net als een duidelijke scheiding tussen besluitvorming, toetsing en uitvoering.
• Inkoop van AI: leg heldere afspraken vast over data, updates en ondersteuning, en bepaal een concreet gebruiksdoel — dat is verplicht. Vraag bij hoog-risico AI documentatie op over prestaties en beperkingen. Werk je met generieke AI, zoals chatbots? Let dan extra scherp op.
• Ontwikkeling van AI: ontwikkel of pas je zelf AI aan? Dan draag je mogelijk verantwoordelijkheid als aanbieder, met extra verplichtingen. Documenteer werking, data en beperkingen, richt risico- en kwaliteitsmanagement in en valideer het systeem vóór gebruik.
• Gebruik van AI: als eindgebruiker vervul je een sleutelrol. AI vervangt je professionele beoordeling nooit, en menselijk toezicht blijft essentieel. Informeer de patiënt of cliënt transparant waar relevant, want dat is verplicht. Meld afwijkingen en fouten bij hoog-risico AI.
• Beheer van AI: na implementatie houd je AI doorlopend in de gaten. Wijzigingen leiden tot een nieuwe risicobeoordeling, beveiliging en eigenaarschap staan vast, en je plant de uitfasering tijdig.

Actueel en praktijkgericht

De inhoud sluit aan bij de stand van de techniek en de geldende wet- en regelgeving per mei 2026, en verwijst je waar relevant door naar bestaande hulpmiddelen en externe bronnen.

De volledige Handreiking AI en het Overzicht wet- en regelgeving staan uitsluitend open voor leden van de BoZ-koepels (ActiZ, de Nederlandse ggz, NVZ, umcNL en VGN) en hun medewerkers. De factsheet is openbaar. Bekijk of download hem hieronder.